VERSLAG WERKBEZOEK projecten Stichting Support Yayème
van zaterdag 13 februari t/m maandag 22 februari 2010

 Belangrijkste doel: de ontziltingsmachine weer “aan de praat” krijgen. Daarvoor had ik meegenomen:
- een nieuwe motor voor een van de twee pompen van de ontziltingsmachine (17,9 kg !!)
- een nieuwe plc (soort computer voor aansturing van de machine)
- een softstarter
- een motor beveiliging
(totale waarde bijna 2400 euro)

Zaterdag 13 februari:
Om 5.45 uur vanuit Boxmeer naar Brussel vertrokken. Weinig problemen onderweg, zodat ik om 8 uur de auto bij Air Parking Service kon achterlaten. Rond half negen verscheen de vlucht op de monitor, zodat ik wist bij welke balie ik kon inchecken. De koffer met de nieuwe motor voor de pomp woog 25 kg, de andere koffer 23 kg. In totaal 2 kg teveel, maar men deed niet moeilijk. Eenmaal in het vliegtuig moest ik nog een uur wachten: eerst moest de ijsafzetting op de vleugels verwijderd worden. In Dakar aangekomen, moest ik de meegenomen onderdelen nog door  de douane zien te krijgen. Omdat ik gehoord had dat er 40 à 50 % invoerrechten betaald moesten worden, had ik een rekening laten maken met een lager (ongeveer de helft) totaalbedrag. Ook had ik een brief bij me met een verklaring dat het om hulpgoederen ging. Een kruier wilde me wel helpen om “ongezien” langs de douane te komen. Hij vroeg daar wel 20 euro voor. Ik zei dat ik niet meer dan 5 euro had. Uiteindelijk heeft hij me voor 5 euro langs de douane geloodst. Buiten de aankomsthal stond Dienne al op me te wachten. De auto werd gehaald en we konden vlot vertrekken: het eerste stukje zonder oponthoud, maar al gauw stonden we in de file om de stad uit te komen. Het eerste uur kwamen we nauwelijks vooruit, de laatste 150 km deden we in drie uur.
In Yayème aangekomen de familie begroet, even nog wat rijst met pindastukjes gegeten, de belangrijkste stukken uit de koffers gepakt en gaan slapen.
Zondag 14 februari:  (28°C)
Om half 8 opgestaan en een uurtje later ontbeten. Dienne had voor mij een oud mobieltje met simkaart geregeld (iets meer dan 4 euro, inclusief 1,5 euro beltegoed). Voor proef een sms naar Mia gezonden, maar er kwam geen antwoord. Toen maar even gebeld, de sms was niet aangekomen. Mia heeft later via VOIP teruggebeld. Ik had mijn laptop meegenomen en Dienne en ik hebben ’s middags geprobeerd verbinding met internet te krijgen middels een “ouderwetse” telefoon en usb-kabel. Eerst wilde de verbinding niet lukken, er stonden fouten op het notitieblaadje van Dienne. Uiteindelijk lukte het wel en kon ik mijn e-mails bekijken en beantwoorden. Rond 4 uur even naar Moussa gelopen om hem te begroeten. Ook zijn drie vrouwen een hand gegeven. Later nog even naar Moustapha gebeld om een afspraak te maken voor maandagochtend. Na het avondeten vond iedereen het te koud om buiten te blijven zitten en zo kwam het dat ik op deze rustdag al om 9 uur in bed lag.
Maandag 15 februari: (28°C)
Om ongeveer half 11 kwam Moustapha mij en mijn spullen ophalen. Bij de watertoren zag ik een grote tankwagen die gevuld werd met water. De tank was op verschillende plaatsen lek, zodat er best veel water verloren ging. Het (zoute) water werd gebruikt om de weg tussen Joal en Samba Dia op te knappen. De container met de “Belgische” machine stond er nog steeds, nu met 14 zonnepanelen erboven. Ook waren er twee grote reservoirs op een betonnen stellage bijgeplaatst. Maar: de installatie was nog niet aangesloten op het leidingnetwerk.
Moustapha verving de oude motor van de ontziltingsmachine met hulp van de bewaker van het terrein. Ongeveer anderhalf uur later konden we proefdraaien: de pomp werkt, maar valt na enkele minuten op storing. Ook doet een van de vier drukmeters niets. Moustapha probeert van alles, maar niets helpt. Ik stel voor om ook de plc te vervangen, Boy heeft immers het programma aangepast. Omdat het tijd voor het middageten is, spreken we af dat Moustapha weer contact met mij opneemt.
Na het middageten ga ik even François en Viviane, twee leden van het Comité Support Yayème, begroeten. Na het avondeten zijn we wel wat langer buiten blijven zitten. Barbara uit Parijs belde heel lang met Khady; ook ik heb nog even met haar gepraat. ’s Nachts herrie van getoeter en motorgeluid; de hond blafte ook nog een tijdje. Ik vroeg me af wat er aan de hand was.
Dinsdag 16 februari:  (32°C)
Om half 8 was het mistig, voor mij een nieuwe ervaring. Een uurtje later was het weer helder. Ik heb alléén ontbeten: Khady was ’s nachts met een taxibus naar Dakar vertrokken. Ze moest iemand begeleiden bij ziekenhuisbezoek in Dakar. Na het ontbijt ben ik naar de kleuterschool gelopen. Natuurlijk moesten de kinderen weer voor mij zingen. Juf Elisabet, even enthousiast als altijd, vraagt mij om een lamp te kopen. Ze laat de kinderen even alleen en gaat met mij naar een winkel in de buurt om een lamp te kopen. Ze maakt van de gelegenheid gebruik om lollies voor de kinderen  en 5 liter palmolie te kopen. Met de olie wordt iets lekkers voor de kinderen gebakken: vandaag is het immers Mardi Gras, een soort carnaval.
De lamp past niet in de fitting, maar daar is ook een oplossing voor. Een monteur zal de fitting vervangen. Al met al kost dit bezoek aan de kleuterschool mij ongeveer 15 euro.
Bij het verlaten van de school moet ik even een kijkje nemen bij de verkoopsters van souvenirs. Ik ben de eerste klant van de dag en moet volgens “goed gebruik” iets kopen. Ik stel een aankoop toch nog uit. Ik vervolg mijn weg naar de basisschool (école privé). Ik kom aan als het speelkwartier is. Marthe en Léontine ontvangen me hartelijk. René is er niet, zijn leerlingen wel. Ze zeggen dat ze zuster Dominique niet meer zo vaak zien en dat de school steeds meer zijn eigen boontjes moet doppen. Schoolbankjes en stoelen zijn heel welkom. Ook de vloeren van de klaslokalen en de veranda moeten hoognodig geëgaliseerd worden. Marthe zal een verzoek schrijven. Ik geeft de brieven van de Gennepse leerlingen Sanne en Nina af. Dat laat ik Marthe filmen, maar of het ook gelukt is?!
Ik loop ook nog even langs de andere school (école public), maar directeur Sadibou is er niet. Op de terugweg doe ik nog enkele boodschappen voor Ada: koffie, uien en tomaten. Ik had graag jam gekocht, maar die is in het dorp niet te koop. Onderweg nog een telefoontje van Moustapha gehad: hij wil woensdag de plc vervangen. Na het middageten loop ik weer naar de school om opnames te maken van Mardi Gras: de jongens komen als meisje verkleed naar school en de meisjes als jongen. Ik heb dorst en ga even langs François om een biertje te drinken en bij te praten. We hebben over van alles en nog wat gekletst. Wanneer ik weer “thuis” ben is Khady er weer. Met haar praat ik over een eventuele aanschaf van een laptop voor het Comité. Ze ziet dat wel zitten, maar nu nog niet. Ze vindt het te vroeg. Volgens mij bedoelt ze ook dat het Comité goed moet functioneren voordat je zoiets koopt.
Woensdag 17 februari: (33°C)
Rond 11 uur belt Moustapha en laat weten dat hij ’s middags de plc wil vervangen. Ik heb echter al andere afspraken, heb op de ochtend gerekend! Bovendien voel ik me niet zo lekker. Last van diarree, meteen pilletje genomen. Poos met Dienne zitten kletsen. Hij verkoopt krediet aan verschillende mensen, krediet om te kunnen bellen. Hij krijgt daar ongeveer 8% van. Hij heeft wel eerst 20 euro moeten investeren, dus je wordt er niet rijk van. De kredieten zijn namelijk niet hoger dan 1000 of 2000 CFA (1,5 tot 3 euro). Ook heeft hij een telefoon die verbinding kan maken met internet aangeschaft voor 30 euro. Bellen of internetten is even duur. Ik zie wel hoeveel het internetten mij gaat kosten. Veel in ieder geval niet!
’s Middags met Khady naar Haussman, de kassier van de microkredietbank, geweest. De bank heeft twee problemen:
1.weinig in kas; dat komt ondermeer door de problemen met de terugbetaling van de kredieten. Men vindt het moeilijk om dorpsgenoten te dwingen op tijd aan hun verplichtingen te laten voldoen. Normaal koopt de regering de pindaoogst op; dat is dit seizoen nog niet gebeurd. Door de crisis? Men vertrouwt erop dat de mensen later wel betalen.
2.het bankgebouw is afgekeurd; binnen één jaar moeten ze een beter en veiliger gebouw hebben, anders moeten ze sluiten.
Vooral het tweede punt vind ik vreemd; Support Yayème heeft immers toegezegd de bouw van een nieuw en veilig bankgebouw te bekostigen. De subsidie ervoor is al ontvangen. We hebben dat al een paar maal laten weten en toch is de bouw nog niet begonnen. Ik beloof te regelen dat de bouw zo spoedig mogelijk gaat beginnen.
Zo gezegd, zo gedaan. Ik ga naar François en die belt meteen de aannemer op. We maken een afspraak voor de volgende dag.. Nu ik toch bij François ben, pols ik hem meteen over een alternatief voor het graan- en pelmolenproject. Dit project gaat niet door, omdat er in het dorp al een tweede ondernemer begonnen is met een graan- en pelmolen. Enkele mogelijkheden passeren de revue: een nieuwe motor voor de dorsmachine van de school, een machine om pasta van pinda’s te maken. Het Comité neemt de tijd om informatie in te winnen en een nieuw plan te maken.
Na het avondeten was het buiten best koud. Ik deed mijn vest aan en de familie ging naar binnen: te koud.
Donderdag 18 februari: (35°C)
Na het ontbijt op Moustapha gewacht. Maar die kwam niet opdagen. Dus even gebeld. Hij was niet gekomen, omdat de stroom was uitgevallen. Ik heb toch aangedrongen; ik heb immers nog maar een paar dagen. Het was al middag voordat Moustapha verscheen. Bij de watertoren aangekomen, begon Moustapha met het vervangen van de plc. Ik had hem flink gewaarschuwd op de aansluitdraden te letten. Maar ik zag dat alle draden door elkaar kwamen. Moustapha probeerde enkele draden te verwisselen, op goed geluk. Geen resultaat! Gelukkig vond ik in de handleiding een aansluitschema, zodat uiteindelijk alles toch goed kwam. De pomp werkte, maar het reservoir zat vol. Dus de machine viel op stand-by.
Het was inmiddels etenstijd. Later gebeld met Nederland (Boy). Ik zou vóór het opstarten van de machine een sms sturen; Boy zou dan terugbellen en ik zou de telefoon voor de machine houden. Boy zou dan kunnen horen of de machine goed werkt. Ook zouden we bepaalde instellingen kunnen doornemen. Ik had inmiddels contact gehad met Hamidou (TIGO) om de remote control te testen/ op te starten. Hij kon er zaterdag zijn (als mijn chauffeur Doudou hem in Mbour kwam ophalen). Met Boy afgesproken dat hij stand-by zou zijn.
Rond 5 uur vertrekt Khady naar Samba Dia; de kleding van het dochtertje van een familielid had vlam gevat en ze had brandwonden. Khady gaat kijken hoe het ermee is.
Rond half 7 belt François dat de aannemer aangekomen is. De aannemer is Robert Ndiaga, een neef van François. Ik ga er meteen heen. We spreken af dat er snel begonnen wordt. Er is alleen nog overleg met de metselaars nodig. Hij wil het werk uitvoeren voor de prijs van de begroting: alleen de stenen zullen ietsje duurder worden. Ook gaat de aannemer op school kijken om een begroting te maken voor het egaliseren van de vloeren.
Op de terugweg deel ik onderweg nog wat cadeautjes uit aan kinderen.
Vrijdag 19 februari:  (38°C)
Moustapha zou me om 8 uur komen ophalen. Maar om 9 uur was hij er nog niet. Ik belde hem op: hij had geen auto. Vandaag zou chauffeur Doudou met een auto arriveren, maar hij was er nog niet. Ik vertelde Moustapha toch te komen, bijvoorbeeld met de taxi. Ik liet mij door Dienne met paard en wagen brengen. Moustapha was er nog niet, dus bracht ik eerst een bezoekje aan de tuin van Ngor Faye, de voorzitter van Yayème Vergiers, de mangotelers. Hij was er zelf, dus kon ik ook met hem een praatje maken. Rond kwart voor 11 was Moustapha er. Toen Boy belde, hebben we van alles geprobeerd. We kwamen er niet uit. Besloten werd de oude plc er weer op te zetten. Ondertussen kon Boy met René overleggen en een oplossing zoeken. De plc was snel vervangen en we hadden nog wat tijd over om de “Belgische”machine van dichtbij te bekijken. Ik heb een aantal foto’s van de installatie gemaakt. Wanneer Boy weer terugbelt, oppert hij de mogelijkheid dat de pompen de verkeerde kant uit draaien. Dit kan gebeuren als de fases verwisseld zijn. Moustapha begrijpt meteen wat Boy bedoelt en verwisselt de fases. En ja hoor: de pompen werken prima. Wat een opluchting! Inmiddels was Doudou bij de watertoren gearriveerd (met Dienne).
Na het middageten ben ik met Khady en François naar het filiaal van CMS (Crédit Mutuel de Sénégal) geweest om een rekening op naam van het Comité te openen. Dat duurde ongeveer een uur. De bank wisselt geen geld, dus zijn we nog even naar een cinquaillerie (soort bouwmarkt) geweest. Ik heb daar een aantal euro’s kunnen wisselen tegen een aantrekkelijke koers. Om half 6 snel naar school gegaan om brieven op te halen. Ik had haast, want om 6 uur ging de school dicht.  Na het avondeten was de temperatuur aangenaam en zijn we wat langer buiten blijven zitten.
Zaterdag 20 februari:  (40°C)
Na het ontbijt vertrekt Doudou naar Mbour om Hamidou op te halen. Khady gaat mee om inkopen te doen. Ik heb nu even tijd om e-mails te lezen / versturen. Ik ga ook nog even naar François om accu op te laden en een biertje te drinken. De aannemer belt dat ze maandag kunnen beginnen met het afbreken van het oude gebouw. Er is wel een aanbetaling van 600.000 CFA (ca. 900 euro) nodig. Ik beloof vanuit Nederland snel nog 1500 euro over te maken via Western Union.
Doudou belt om te vertellen dat Hamidou nog niet in Mbour is aangekomen. Het wordt dus later. Ik laat Boy weten dat het later wordt.
De hele week had ik Aliou Senghor, de voorzitter van Asufor, het waterleidingbedrijf, nog niet gezien. Toevallig komt hij vandaag  langs om een afspraak te maken voor een vergadering op het bureau in Ndangane, zondag om 11 uur.
Het is al half vier (in Nederland half 5) wanneer Hamidou eindelijk aan de slag kan. Ik bel Boy en René belt terug. Hij kan vanaf zijn woonhuis geen oplossing vinden en vertrekt snel naar de fabriek in Veghel. Na flink heen en weer gebeld te hebben, besluiten we de pogingen te staken. We komen er niet uit. Hamidou ziet nog mogelijkheden om maandag vanuit Dakar nog wat te proberen. Doudou brengt Hamidou terug naar Mbour en ik ga nog eens naar François om Libasse Ba, de douanier die ons zo goed geholpen heeft bij het inklaren van de ontziltingsmachine, te ontmoeten en bedanken. Het duurde best lang voordat Doudou terug was uit Mbour. Het was lekker warm en we konden nog een hele poos na het avondeten buiten zitten.
Zondag 21 februari:  (38°C)
Na het ontbijt heb ik de laatste e-mails verstuurd. Khady gaf me een emmer met pommelo’s en limoentjes en een emmer met pinda’s en nougat. Voordat ik om 11 uur in Ndangane was, heb ik eerst nog even een kort bezoek gebracht aan Adaf Yungar. Famara Basse beloofde me de beloofde documenten (aanvraag aanleg dijk bij Yayème) nog eens per e-mail op te sturen.
In Ndangane was Asufor met 6 personen vertegenwoordigd.  Het “bureau” had er moeite mee dat met onze ontziltingsmachine alleen Yayème goed drinkwater zou krijgen. Met de belofte dat ook Fimela en Djilor op korte termijn goed drinkwater konden krijgen (wanneer de “Belgisch” machine aan onze machine gekoppeld zou worden) ging men overstag. Yayème zou als eerste drinkwater kunnen krijgen. Ander discussiepunt was ook de prijs van het water. Ik heb duidelijk gemaakt dat het heel belangrijk is om de mensen eerst goed te informeren.
Tijdens mijn aanwezigheid werd een ontmoeting geregeld met Cheikh Wade, de verantwoordelijke persoon voor de “Belgische” machine op het ministerie. Bedoeling: toestemming om beide machines te koppelen en zo snel mogelijk in bedrijf te stellen. Tot slot nam ik een fles gefilterd water mee om te laten testen bij Artemis in Nederland.
Om 5 uur voor de laatste keer naar François om afscheid te nemen en foto’s te maken van de gerepareerde pompen in de groentetuin van de vrouwengroep Jal-Jeg. Een jongen was zo behulpzaam om ook echt water op te pompen. Ze doen het dus!
Ik had nog graag een ontmoeting gehad met Karim Sene,de voorzitter (président) van de Conseil Rural (soort gemeentebestuur)van Fimela. Ik belde hem op om me te verontschuldigen en te zeggen dat ik het jammer vond hem niet ontmoet te hebben. Hij stelde voor om meteen te komen.
Doudou bracht me naar Fimela en daar had ik nog een gesprek met Karim Sene. Hij wachtte me op vlak voor een splinternieuw gebouw. De stoelpoten waren nog met plastic omhuld en er stond een grote doos met een computer erin. Karim Sene wilde graag op de hoogte gehouden worden en beloofde zich persoonlijk in te zetten voor het belang van alle vijf dorpen: goed drinkwater. Hij wil ook toezicht houden op Asufor: de bevolking goed informeren en het afvalwater op een milieuvriendelijke manier afvoeren.
Na het avondeten nog een poos gezellig zitten kletsen. Opeens zag ik een slang vlakbij mijn voeten. Ik schrok en maakte alleen een schrikbeweging met mijn bovenlichaam. De slang schrok hiervan en vluchtte snel onder een struik. Doudou zei dat het een gevaarlijke zwarte slang was.
Maandag 22 april:
Laatste dag in Sénégal. Na het ontbijt afscheid van de familie en vertrokken naar Dakar. Ik had om twee uur een afspraak op de Nederlandse ambassade. Om half twee waren we er en ik kon meteen terecht bij Maarten Gischler, eerste secretaris. Veerle Diericks zou er ook bij zijn, maar zij was ziek. We hebben kennis gemaakt en over het drinkwaterproject en andere projecten gesproken. Kan in de toekomst belangrijk zijn; zij weten nu wie we zijn. De ontmoeting duurde ruim een half uur, dus had ik nog even tijd om wat te eten in een restaurant. Om drie uur zou ik op het Ministère de l’Equipement zijn. Ik was er om 3 uur, maar Cheikh Wade zat in een vergadering. Na 10 minuten wachten kwam iemand naar me toe en vroeg of ik Jean Claessens was. Het was meneer Wade en zo kon ik nog met hem praten.
Hij was op de hoogte en vertelde dat hij had gewacht op de reparatie van onze ontziltingsmachine, eerder had koppelen geen zin. Nu hij weet dat de machine werkt, kan hij opdracht geven om de laatste werkzaamheden te verrichten. Hij zou dat de volgende dag regelen. Na het nemen van een foto op weg naar Hamidou. Hij wilde graag een ontmoeting regelen met zijn vriend Bocar Kelly, een werknemer van Orange Sénégal. Op weg naar beide personen heb ik nog een leuk stuk van Dakar kunnen zien, ondermeer het reusachtige nieuwe vrijheidsbeeld. Na het bezoek aan Bocar Kelly nodigde Hamidou mij uit de resterende tijd bij hem thuis door te brengen. Het was vlakbij het vliegveld. Ik ontmoette daar zijn moeder en Hamidou ging nog even terug naar kantoor. Hij kwam echter niet meer opdagen, zodat ik op een gegeven moment besloot maar op te stappen en een taxi te nemen. Juist op dat moment kwam hij eraan en heeft hij me naar het vliegveld gebracht.
Daar heb ik nog gegeten en om 23.00 uur vertrok het vliegtuig naar Brussel.
Dinsdag 23 april:
Om 5.20 uur landden we in Brussel. Bagage afhalen en naar de auto. Dat ging allemaal vlot. De E19 bij Antwerpen was afgesloten en er werd geadviseerd de A12 te kiezen. Veel oponthoud, langzaam rijdend en stilstaand verkeer. Ik was pas laat in Veghel om de niet gebruikte onderdelen te retourneren en het water te laten controleren. Boy schatte de verontreiniging van het drinkwater op 1800, nog iets beneden de grens van 2000.
Moe maar voldaan arriveerde ik rond half 11 in Boxmeer.

Jean Claessens

 2 leden van het comite Support Yayeme: Francois en Viviane bekijken de Nederlandse kranteartikeltjes met foto's van de Stichting Support Yayeme.